De maritieme sector staat voor nieuwe uitdagingen in Operationele Technologie beveiliging.
De maritieme industrie, een cruciale pijler van de wereldeconomie, is in toenemende mate afhankelijk van Operationele Technologie (OT) voor de aansturing van schepen, havenfaciliteiten en logistieke processen. Deze digitalisering brengt echter nieuwe kwetsbaarheden met zich mee. Systemen die voorheen geïsoleerd waren, zijn nu verbonden met IT-netwerken en het internet, waardoor ze blootgesteld worden aan cyberdreigingen. De impact van een succesvolle aanval kan variëren van verstoringen in de bedrijfsvoering tot ernstige veiligheidsincidenten en milieuschade. Het waarborgen van de continuïteit en veiligheid van maritieme operaties vereist daarom een robuuste aanpak van OT-beveiliging. Dit omvat het beschermen van kritieke infrastructuur tegen ongeautoriseerde toegang, manipulatie en sabotage, en het ontwikkelen van veerkrachtige systemen die bestand zijn tegen cyberaanvallen. De sector staat voor de uitdaging om technologische innovatie te omarmen zonder de operationele integriteit in gevaar te brengen.
Specifieke bedreigingen en uitdagingen voor OT-beveiliging in de maritieme industrie.
De specifieke aard van OT-systemen in de maritieme omgeving, zoals verouderde technologie, lange levenscycli en beperkte patchmogelijkheden, creëert unieke beveiligingsuitdagingen. Cybercriminelen en statelijke actoren richten zich steeds vaker op deze kwetsbaarheden, met aanvallen variërend van ransomware op havenoperaties tot het manipuleren van navigatiesystemen op schepen. Een veelvoorkomend probleem is het gebrek aan zichtbaarheid in OT-netwerken, waardoor afwijkingen en potentiële inbreuken moeilijk te detecteren zijn. Bovendien is er vaak een kloof tussen IT- en OT-beveiligingsteams, wat leidt tot inconsistente beveiligingsstrategieën. Het opleiden van personeel in cyberbewustzijn en OT-specifieke beveiligingsprotocollen is essentieel om menselijke fouten te minimaliseren en de algehele verdediging te versterken. De complexiteit van de toeleveringsketen in de maritieme sector voegt nog een laag van risico toe, aangezien kwetsbaarheden bij leveranciers kunnen leiden tot compromittering van de eigen systemen.
Regelgeving en initiatieven stimuleren OT-beveiliging in de maritieme sector.
Als reactie op de groeiende dreigingen heeft de maritieme industrie, samen met regelgevende instanties, initiatieven gelanceerd om de OT-beveiliging te verbeteren. De Internationale Maritieme Organisatie (IMO) heeft bijvoorbeeld richtlijnen uitgevaardigd die cyberrisicomanagement verplicht stellen voor schepen. Deze richtlijnen, die in 2021 van kracht werden, vereisen dat rederijen cyberrisico's identificeren, beoordelen en mitigeren als onderdeel van hun Safety Management System. Daarnaast ontwikkelen brancheorganisaties en classificatiebureaus specifieke standaarden en best practices voor de beveiliging van Operationele Technologie aan boord van schepen en in havenfaciliteiten. Samenwerking tussen publieke en private partijen is cruciaal voor het delen van dreigingsinformatie en het ontwikkelen van gezamenlijke verdedigingsstrategieën. Het naleven van deze regelgeving en standaarden is niet alleen een kwestie van compliance, maar ook een fundamentele stap naar het opbouwen van een veerkrachtige en veilige maritieme infrastructuur.
De toekomst van OT-beveiliging in de maritieme industrie vereist continue aanpassing.
De toekomst van OT-beveiliging in de maritieme industrie vereist een continue aanpassing aan het veranderende dreigingslandschap. Innovaties zoals autonome schepen en geavanceerde sensortechnologieën zullen nieuwe beveiligingsuitdagingen introduceren, die proactieve en adaptieve beveiligingsoplossingen noodzakelijk maken. Het implementeren van een "security-by-design" benadering, waarbij beveiliging vanaf de ontwerpfase wordt geïntegreerd, is van vitaal belang voor nieuwe systemen. Voor bestaande infrastructuur ligt de focus op segmentatie van netwerken, continue monitoring en incidentrespons. Investeringen in geavanceerde detectietechnologieën en kunstmatige intelligentie kunnen helpen bij het vroegtijdig identificeren van afwijkingen. Uiteindelijk zal een cultuur van cyberveiligheid, die alle lagen van een organisatie doordringt, de meest effectieve verdediging vormen. De maritieme sector moet blijven samenwerken, kennis delen en investeren in zowel technologie als menselijk kapitaal om de digitale weerbaarheid op lange termijn te waarborgen.
Ik heb me in de afgelopen maanden verdiept in de maritieme sector en aan enkele (internationale) webinars en fora deelgenomen. Een super interessante wereld waar nog veel te doen is. Zowel onshore als offshore, ondergaan een digitale transformatie die de efficiëntie en duurzaamheid verhoogt. Deze ontwikkeling brengt ook aanzienlijke cybersecurity risico’s met zich mee. Zo is Operationele technologie (OT) binnen de maritieme industrie – denk aan scheepsautomatisering, navigatiesystemen (GNSS/AIS/Starlink), haveninfrastructuur en offshore installaties, hierbij steeds belangrijker geworden in de afgelopen jaren. Ook Vitale Kritieke (kabel)Infrastructuren worden niet ontzien. Deze zijn steeds vaker met elkaar verbonden via IT-systemen, wat nieuwe aanvalsvectoren creëert. De Noordzee heeft in de laatste maanden al genoeg voorbeelden laten zien dat deze dreigingen steeds reëler worden en daar zullen we op voorbereid moeten zijn. Ook cyberaanvallen op schepen en havens, kunnen leiden tot verstoringen in de toeleveringsketen, economische schade en zelfs gevaren voor bemanningen en passagiers. Hoe kan de maritieme sector zich wapenen tegen deze dreigingen?
De Groeiende Dreiging voor Maritieme OT-Systemen
Uit recent onderzoek blijkt dat Supply Chain-aanvallen en ransomware steeds vaker de maritieme sector treffen. Daarnaast benadrukken rapporten zoals het WEF Global Cybersecurity Outlook 2025 dat complexiteit in cyberspace toeneemt en dat supply chain-kwetsbaarheden de grootste cyberrisico’s vormen, helemaal nu AI ook haar intrede doet in bijvoorbeeld autonome schepen. In een sector waar downtime direct economische gevolgen heeft, zijn niet allen robuuste (OT-) beveiligingsmaatregelen cruciaal, maar ook het menselijk bewustzijn en hoe om te gaan met crises op het moment dat deze zich voordoen.
De onvermijdelijke convergentie van IT en OT zorgt voor meer efficiëntie, maar brengt ook nieuwe kwetsbaarheden met zich mee. OT-systemen zijn traditioneel ontworpen met een focus op betrouwbaarheid en beschikbaarheid, en minder op cybersecurity. Dit betekent dat systemen vaak verouderde software gebruiken, onvoldoende geüpdatet worden en soms zelfs géén basisbeveiliging hebben, terwijl ze tegelijkertijd steeds vaker worden ontsloten naar de
buitenwereld.
Praktische Stappen naar een Veiliger Maritiem Ecosysteem
Om de cyberweerbaarheid te verhogen, moeten bedrijven in de maritieme sector een aantal
strategische stappen nemen en is onderlinge samenwerking cruciaal om schaalvoordelen te
halen. Zo kan je denken aan:
- Basis Hygiëne op Orde – MFA, beveiligd (privileged) access, updates & patches
- Zero Trust Model Implementeren – Vertrouw geen enkel apparaat of gebruiker
binnen het netwerk zonder verificatie. Dit minimaliseert de kans dat aanvallers zich
ongezien en ongemerkt door het systeem bewegen en veel schade kunnen berokkenen. - Segregatie van Netwerken – Zorg ervoor dat OT-systemen gescheiden blijven van
IT-netwerken en beperk toegang tot kritieke systemen door middel van firewalls en
netwerksegmentatie. - Continue Monitoring en Threat Detection – Gebruik Managed Detection &
Response (MDR) om verdachte activiteiten vroegtijdig op te sporen en incidenten snel
te mitigeren. - Bewustwording en Training – Medewerkers moeten zich bewust zijn van
cyberrisico’s en opgeleid worden om phishing en social engineering-aanvallen te
herkennen. - Naleving van NIS2 en Internationale Richtlijnen – De nieuwe NIS2-richtlijn stelt
strengere eisen aan cybersecurity binnen essentiële sectoren, waaronder de maritieme
industrie. Bedrijven moeten hierop anticiperen en hun compliance-strategie hierop
afstemmen.
De maritieme industrie is een cruciaal en vitaal onderdeel van de Nederlandse en wereldeconomie, maar haar digitale transformatie brengt nieuwe risico’s met zich mee. OT- systemen zijn cruciaal voor de bedrijfscontinuïteit en veiligheid, en moeten daarom beschermd worden tegen cyberaanvallen. Door strategische investeringen in cybersecurity, proactieve monitoring en naleving van regelgeving zoals NIS2, kan de sector zich beter weren
tegen digitale dreigingen. Het is geen kwestie van óf een aanval plaatsvindt, maar wanneer.
De tijd om actie te ondernemen is nu waarbij we publiek-private samenwerkingen niet moeten
schuwen.
Bjorn Olde Kalter (1970) is ondernemer en stelt zijn kennis en netwerk beschikbaar ten behoeve van CCRC, waar hij als Associate Partner actief is.
Met zijn scherpe, doortastende en verbindende kwaliteiten ondersteunt hij andere ondernemers bij het verkleinen van de “Cyberkloof”. Bjorn heeft de afgelopen 25 jaar verschillende internationale posities bekleed bij zowel fabrikanten als dienstverleners, en kent daarmee het cyber security-spelveld binnen de industrie. Met zijn bedrijfskundige achtergrond, positieve houding gericht op groei en innovatie, is hij een ideale sparring partner voor digitale security vraagstukken.
https://www.cybermasters.io – https://ccrc.nl/bjorn/