Wetenschappers van de Zuid-Afrikaanse Wits Universiteit hebben een onvermoed effect ontdekt in alledaagse glasvezelkabels. Het blijkt mogelijk om de lichtpatronen in standaard glasvezel direct elektrisch aan te sturen. Deze doorbraak omzeilt de noodzaak van complexe en kostbare apparatuur om lichtsignalen te manipuleren. De ontdekking legt het fundament voor optisch computen, een technologie die data verwerkt met de snelheid van het licht en aanzienlijk minder energie verbruikt. Dit biedt een veelbelovend alternatief voor de traditionele elektronische microchips die tegen hun fysieke grenzen aanlopen.
Het onderzoek toont aan dat het elektro-optische effect in reguliere glazen vezels veel sterker is dan voorheen werd aangenomen. Door een elektrische spanning aan te brengen, kunnen onderzoekers de fasen en structuren van de lichtgolven nauwkeurig beïnvloeden. Omdat huidige wereldwijde telecommunicatienetwerken, inclusief de Europese digitale infrastructuur, al grotendeels op deze standaardspecificaties draaien, is de potentiële toepasbaarheid enorm. Dit betekent dat bestaande netwerkcomponenten in de toekomst mogelijk via software en elektrische impulsen direct kunnen worden ingezet voor geavanceerde datasortering.
Voor Europese datacentra en de Nederlandse techsector biedt deze vinding immense kansen. De vraag naar energiezuinige rekenkracht groeit enorm door de snelle opkomst van kunstmatige intelligentie. Optische gegevensverwerking kan het stroomverbruik van grote datanetwerken drastisch verlagen. Europese bedrijven die inzetten op fotonische integratie krijgen hiermee een belangrijke strategische voorsprong in de internationale technologie-industrie.
Op de korte termijn zal het laboratoriumonderzoek moeten worden vertaald naar commercieel toepasbare chips en netwerkadapters. Verwacht wordt dat de eerste prototypes voor optische schakelaars binnen enkele jaren op de markt verschijnen. De ontdekking bewijst dat innovatie soms verscholen ligt in reeds bestaande infrastructuren. Door alledaagse glasvezel om te vormen tot een actieve rekencomponent, komt de realisatie van een ultrasnelle en duurzame optische supercomputer weer een stap dichterbij.